Relacja ma nie tylko treść, ale także temporalną organizację. To, kiedy się odzywamy, jak szybko odpowiadamy, jak często inicjujemy kontakt, czy podtrzymujemy tempo drugiej osoby i co dzieje się z tym rytmem w czasie, samo w sobie niesie informację relacyjną.
CHRONEMIKA - komunikacyjne znaczenie czasu
Walther i Tidwell już w 1995 r. pokazali eksperymentalnie, że w komunikacji komputerowej czas wysłania wiadomości oraz opóźnienie odpowiedzi wpływają na to, jak odbiorca interpretuje drugą osobę, m.in. pod względem bliskości i sympatii. Innymi słowy: czas staje się jednym z niewerbalnych sygnałów relacyjnych.
Jeżeli komunikujemy się tekstowo, przy zapośredniczonej komunikacji, gdy brakuje mimiki, tonu głosu, dotyku, spojrzenia itd., ludzie zaczynają wykorzystywać inne dostępne wskazówki, a jedną z nich jest właśnie czas. Dlatego jeśli ktoś odpowiada po 5 minutach i jeśli odpowiada po 24 godzinach, jego wiadomość może być zinterpretowana odmiennie bez względu na tę samą treść.
Co więcej, istnieją dowody, że rozmowy rzeczywiście wytwarzają rytm. Kalman i in. (2006) przeanalizowali ponad 150 000 odpowiedzi w różnych rodzajach komunikacji online i pokazali, że czasy odpowiedzi nie są przypadkowe; powstają charakterystyczne wzorce temporalne. Autorzy wprost zaczynają swój artykuł od obserwacji, że rozmowy mają naturę rytmiczną.
Riordan, Markman i Stewart (2013) badali rozmowy na komunikatorze i stwierdzili, że rozmówcy mają tendencję do dopasowywania się pod względem długości i czasu trwania swoich wypowiedzi. Kierunek tego procesu zależy jednak od kontekstu, tj. rodzaju relacji. Badanie przenosi założenia teorii akomodacji komunikacyjnej na komunikatory: pokazuje, że dostosowujemy się do rozmówcy nie tylko słownictwem, ale też tempem i strukturą wymiany.
Rytm komunikacji może sygnalizować zbliżenie lub dystans. Szybka reakcja bywa odczytywana jako większa dostępność, zainteresowanie i responsywność, a wydłużenie czasu odpowiedzi jako mniejsza dostępność lub większy dystans. Nie jest to jednak prosta zasada „szybciej = bliżej, wolniej = dalej”, ponieważ znaczenie czasu odpowiedzi zależy od kontekstu i od normy, która wytworzyła się między dwiema osobami.
Być może jeszcze ważniejsze jest wzajemne dostrajanie się. Z perspektywy teorii akomodacji komunikacyjnej zbliżenie może przejawiać się konwergencją: stopniowym dopasowywaniem własnego rytmu komunikacji do rytmu drugiej osoby. I odwrotnie, utrzymywanie lub zwiększanie różnicy między rytmami komunikacji może być odczytywane jako zwiększanie dystansu (a więc to nie sam czas odpowiedzi - np. 10 godzin - niesie informację o kryzysie w relacji, ale nagłe odchylenie od ustalonego wzorca).
CHRONEMIKA A DYNAMIKA WŁADZY
Kontrolowanie tempa kontaktu może być również elementem dynamiki władzy. Osoba, która w większym stopniu decyduje o tym, kiedy rozmowa się zaczyna, kiedy się kończy, jak długo druga osoba czeka na odpowiedź i kiedy kontakt zostaje wznowiony, ma możliwość narzucania temporalnych warunków relacji. Nie oznacza to oczywiście, że późna odpowiedź sama w sobie jest próbą dominacji; ludzie mają różne obowiązki, style komunikowania się i potrzeby dotyczące częstotliwości kontaktu. Znaczenie pojawia się szczególnie wtedy, gdy jedna osoba może celowo i/lub regularnie pozostawiać drugą w oczekiwaniu, podczas gdy sama oczekuje szybkiej dostępności albo gdy tempo kontaktu staje się sposobem nagradzania, wycofywania uwagi czy regulowania dystansu.
Badania dotyczące komunikacji w parach pokazują, że brak odpowiedzi w oczekiwanym czasie (szczególnie podczas konfliktu) może być odbierany jako odrzucenie próby kontaktu i naruszenie relacyjnych oczekiwań (Huang i Yao, 2024).
Źródła:
Huang, Q., Yao, S. (2024). No response? Chronemic expectancy violation and relational turbulence in technologically-mediated romantic relational conflict. Journal of Social and Personal Relationships, 41(5), 1183-1206. https://doi.org/10.1177/02654075231213824
Kalman, Y. M., Ravid, G., Raban, D. R., Rafaeli, S. (2006). Pauses and response latencies: A chronemic analysis of asynchronous CMC. Journal of Computer-Mediated Communication, 12(1), 1–23. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2006.00312.x
Riordan, M. A., Markman, K. M., Stewart, C. O. (2013). Communication accommodation in instant messaging: An examination of temporal convergence. Journal of Language and Social Psychology, 32(1), 84–95. https://doi.org/10.1177/0261927X12462695
Walther, J. B., Tidwell, L. C. (1995). Nonverbal cues in computer-mediated communication, and the effect of chronemics on relational communication. Journal of Organizational Computing, 5(4), 355–378. https://doi.org/10.1080/10919399509540258
